راهکارهای ورود به بازار بین المللی
تعریف بازاریابی بین الملل:عبارت از فعالیت های تجاری برای رساندن کالا و خدمات یک کشور به مشتریان در سایر کشورها به منظور کسب سود .
آمیزه بازاریابی:منظور از آمیزه بازاریابی یا ترکیب بازار این است که باید مشخص گردد که چگونه باید این عوامل را در هم آمیخت .آمیزه بازاریابی 4 مورد است : محصول ، توزیع ، قیمت و ترویج . استراتژی بازاریابی یعنی تنظیم و اجرای آمیزه بازاریابی ابزار کار و تاکتیک در بازاریابی آمیزه بازاریابی است .
بین المللی سازی: بین المللی سازی یا به عبارتی بین المللی کردن فعالیت ها. کالوف و بیمیش بیان می کند که بین المللی سازی به معنای فرایند منطبق کردن عملیات شرکت ها (همانند استراتژی ، ساختار ،منابع ...)با محیط های بین المللی می باشد یعنی در واقع بین المللی کردن فعالیت ها به عنوان یک فرایند پویا محسوب می شود.
اهمیت بازاریابی بین المللی : کشورها از طریق مبادلات بین المللی سطح تولید خود را بالا برده و سود بیشتری کسب می کنند . آن ها از طریق واردات کالایی را که قادر به تولید آن ها نیستند به دست آورده و از طریق صادرات کالاهای تولیدی مازاد بر مصرف خود را به کشورهای دیگر می فرستند . گر چه به یک کشور ممکن است از عوامل تولید مختلفی برخوردار باشد و بتواند انواع کالا را تولید کند ، اما قادر به تولید آن ها با قیمت مساوی نخواهد بود . علت اولیه مبادلات بین المللی در ظاهر اختلاف قیمت کالا و خدمات کشورها ست . تفاوت قیمت ها یا به دلیل تفاوت در شرایط عرضه یا امکانات تولید و یا تفاوت در شرایط تقاضا یا الگوی مصرف و یا ترکیبی از آن هاست تفاوت در شرایط عرضه ممکن است ناشی از تفاوت در منابع طبیعی ، کارایی ، مهارت کار ، سطوح تکنولوژی تولید ، فراوانی عوامل تولید و غیره باشد . با این حال تفاوت در هزینه یا شرایط عرضه به تنهایی عامل اختلاف قیمت نیست بلکه تفاوت در شرایط تقاضا که عمدتا توسط سطح درآمدها و الگوی مصرف تفاوت کشورها شکل می گیرد در ایجاد اختلاف قیمت ها به اندازه متفاوت عرضه تاثیر دارد. هر کشوری با شروع مبادلات بین المللی می تواند عوامل تولید خود را در تولید محصولاتی به کار برد که بازده بیشتری دارند و آن ها را با محصولات دیگر کشورها مبادله کند. ضرورت رشد اقتصادی ، انگیزه کسب برتری و شهرت در صحنه بازرگانی ، تاکید بر ارتقای کارایی و سودآوری ، اشباع بازاریابی داخلی ، سیاست تولد انبوه و نیاز به درآمدهای ارزی از جمله عواملی هستند که ضرورت و اهمیت بازاریابی بین المللی را بیشتر آشکار می سازد . با توجه به تغییرات سریعی که در اقتصاد بین المللی رخ داده است ، برنامه ریزی برای فعالیت در بازارهای خارج نیز به مراتب مشکل تر و پیچیده تر از گذشته است . عوامل متعددی در این دخالت دارند که از میان آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد : شدت رقابت ، تحولات سریع سیاسی اقتصادی ، افزایش موانع و محدودیت های تجاری در کشورهای مختلف ، گرایش بیشتر به سیاست های حمایتی ، پیشرفت ها و نوآوری های سریع در تکنولوژی و گستردگی تبلیغات بازرگانی به طور محلی در سال های اخیر رقابت در محیط بازرگانی بین المللی بویژه در بازار
اهمیت تحقیقات بازاریابی بین المللی : تحقیقات بازاریابی یک ارتباط حیاتی بین سازمان و مشتریان ایجاد می کند . بدون در نظر گرفتن دیدگاه های مشتریان شرکت ها قادر به ارتباط نزدیک با رفتار مشتریان حیاتی خود نیستند و همچنین از اثرات زیادی که بر روی مشتریان سازمان ایجاد می شود غافل می مانند . فاکتورهایی که به استرتژی بازاریابی مربوط می شوند عبارتند از : سرعت فرایند بین المللی کردن فعالیت ها – تمرکز بر روی بازار ها در مقابل کالاها – تمایل بین المللی در مقابل تنوع جهانی – انتخاب بازار ها با در نظر گرفتن عوامل روحی و روانی – تصمیم گیری بهینه با در نظر گرفتن مشتریان
استراتژی ورود به بازار بین المللی : عمده ترین هدف شرکت ها از ورود به بازارهای بین المللی ، ایجاد فرصت های مناسب برای کسب سود است . استراتژی ورود را باید با محیط خاص هر بازار تطبیق داد . این استراتژی ها باید بهترین خدمات را ارائه دهد و هدف های شرکت را تامین کنند . سنتی ترین راه ورود به بازار های خارجی صدور کالاست شرکت های خصوصی ، صادرات را یا به عنوان استراتژی اولین ورود و یا به عنوان موثرترین و شاید حضور مداوم در بازار خارجی انتخاب می کنند و در صورت موفقیت اقدام به ایجاد واحدهای تولیدی می کنند . صادرات می تواند یک بار یا مستمر باشد . افزایش هزینه ، ناشی از عوامل متعددی است که عبارتند از : دسترسی رقبا به مواد اولیه ، نیروی کار ، حمل و نقل ارزان ، منابع مصنوعی و غیره... غیر از صادرات راهبرد های دیگری وجود دارند که فروش و سود بیشتری را عاید شرکت می کنند نمونه آن ها عبارتند از : 1.عملیات خارجی که با پیشرفت تکنولوژی و تنگ تر شدن رقابت ، لزوم آن بیشتر احساس می شود . 2. اعطای پروانه ساخت که طی آن یک شرکت به شرکتی اجازه می دهد تا از روش ساخت ، نام تجاری ، تکنولوژی ، تجارب کتبی و دیگر مهارت های متعلق به امتیاز دهنده استفاده کند . روشهای دیگر نظیر سرمایه گذاری مشترک و مستقیم ، اجاره قرارداد و مدیریت نیز می تواند مورد توجه مدیران بازاریابی قرار گیرد
صادرات: صادرات آسان ترین ، کم هزینه ترین راه ورود به بازارهای خارجی است . صادرات می تواند به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم باشد.
الف – صادرات مستقیم : فروشندگانی که دسترسی به خریداران بازارهای خارجی دارند با فعالیتی بیشتر اقدام به صدور کالا کرده و بدون اینکه از طریق واسطه عمل کرده و هزینه های خود را در این مورد افزایش دهند . مستلزم سرمایه گذاری و ریسک بیشتری است اما بازگشت سرمایه و سود افزون تری را در پی دارد .
ب – صادرات غیر مستقیم : نیازمند سرمایه گذاری کمتر بوده و ثانیا مجبور نیستید فعالیت و خدمات فروش خود را افزایش داده و ریسک بیشتری را بپذیرند . این گونه شرکت ها کالای مورد نیاز خود را از طریق واسطه های داخلی و خارجی در بازارهای بین المللی به فروش می رسانند .
مشارکت : بسیاری از شرکت های بزرگ از این طریق وارد بازارهای بین المللی می شوند . مشارکت با شرکت های خارجی به صورت مختلف صورت می پذیرد .
الف – اعطای امتیاز : نوعی مشارکت در بازار بین المللی تلقی می شود شرکت در این حالت موسسه ریسک کمتری را پذیرفته و با توجه به نوع قرارداد اجازه می دهد شرکت خارجی از مارک تجاری و اسرار تولیدش بهره گرفته و علاوه بر آن خدمات تخصصی خود را نیز در اختیار او قرار می دهد .
ب – روش قرارداد تولید : با حفظ مسئولیت قراردادی مبنی بر تولید کالا با تولید کننده محلی منعقد می سازد .
پ – قرارداد مدیریت : در این شیوه سرمایه لازم توسط شرکت محلی فراهم می شود و مدیریت و خدمات فنی و کارشناسی بر عهده سازمان بازرگانی خارجی است و در مقابل ارائه خدمات سهمی از درآمد شرکت را دریافت می دارد .
مشارکت مستقیم : شرکت های بزرگ و معتبر از طریق ورود به بازارهای خارجی توسط بازاریابان و سرمایه گذاران خود مقداری از سهام موسسات بازارهای خارجی
سرمایه گذاری مستقیم : این کار مستلزم کنترل و سازماندهی بسیار صحیح عملیاتی است این نوع سرمایه گذاری و فعالیت تولیدی در خارج نیاز به منابع مالی و فنی بیشتری را دارد
مزایای این روش برای شرکت های سرمایه گذاری عبارتند از : 1. نیروی کار و مواد خام ارزانتر 2. اطلاعات وسیع 3. افزایش ارتباطات 4.کنترل بیشتر بر سرمایه گذاری 5. کاهش هزینه های حمل و نقل 6. اگر سرمایه گذاری صنعتی بر اساس بررسی اقتصادی دقیق صورت گیرد سودآوری آن از دیگر روش ها بیشتر است
تجزیه و تحلیل بازارهای خارجی : جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات در زمینه های فرهنگی ، سیاسی ، حقوقی و اقتصادی به مدیریت
بازاریابی بین الملل کمک می کند تا از بازار مورد نظر شناخت بهتری پیدا کرده و تصمیمات ، برنامه ریزی ها و کنترل های مدیریت ، نزدیکی بیشتری با واقعیت داشته باشند .
در بازایابی بین الملل باید به عوامل فرهنگی ، محیط سیاسی و حقوقی ،شرایط اقتصادی را باید مورد توجه قرار داد تا با عدم پذیرش مصرف کنندگان روبرو نشویم .
عواملی که جهت حضور در بازارهای بین المللی باید مورد توجه قرار داد : 1. حضور پر رنگ شرکت های بومی بویژه در کشورهای در حال توسعه 2.بسترهای سخت افزاری و نرم افزاری 3. وجود انتخاب های فراوان برای مشتریان 4. آشنایی با قواعد تجارت بین المللی 5. نوآوری . جذابیت بازارهای بین المللی از 4 بعد سنجیده می شود(جذابیت تقاضا ، رقابت ، تطبیق ، دسترسی )
پیشنهادهایی برای افزایش عملکرد در بازارهای خارجی : 1. بین المللی شدن 2. استاندارد در مقابل انطباق 3. اعتماد سازی 4. تعهد بین المللی
مزایای بازاریابی بین المللی : 1. حجم بزرگتر محصولات 2. استفاده مناسب از تحقیقات و پیشرفت های تکنولوژی جدید 3. فراهم آوردن تعدل بین فروش کم و زیاد 4. اشتیاق بازاریابی پیشرفته 5. افزایش قدرت رقابتی
مزایای ورود به بازار جهانی : 1. پیشرفت تکنولوژی 2. آزادسازی تجاری 3.تغییرات نهادها و ساختارها 4. توافق ایدئولوژک و اجماع جهانی و تحولات فرهنگی 5. سرمایه گذاری 6. صنعت 7. فناوری اطلاعات 8. مصرف کنندگان دنبال کالای ارزان و بهتر 9. تخصصی شدن کارها 10. سودآوری 11. افزایش بهره وری ، کارایی و عقلانی شدن تولید
انواع استراتژی های بازاریابی بین الملل : 1. استانداردسازی 2. انطباق
نقش بنگاههای کوچک و متوسط در تجارت بین الملل : 1. تامین کننده محصولات و خدمات مورد نیاز شرکت های بزرگ صادراتی 2. صادرکننده محصولات جدید 3. فراهم کننده خدمات پشتیبانی برای معاملات تجاری بین المللی
مشکلات فراروی بنگاههای کوچک و متوسط در انجام تجارت خارجی : الف)موانع عمده داخلی – 1.فقدان اطلاعات 2. فقدان سرمایه یا اعتبار 3. مهارت های مدیریتی نا کافی ب) موانع عمده خارجی – 1. محدودیت تجاری فنی 2. رویه های اداری 3. مشکلات بازاریابی و توزیع در بازار هدف 4. فقدان بیمه ریسک 5. هزینه های حمل و نقل بالا و مشکلات ارتباطی در مورد کشورهای دوردست
اینترنت و بازاریابی بین الملل : توسعه ابتکارهای سازمانی همانند استفاده از اینترنت و استفاده از شبکه های گسترده روز به روز شرکت ها را به سمت جهانی شدن پیش می برد . مفهوم اینترنتی کردن فعالیت ها تحت عنوان بین المللی کردنشان باید موثر و کارا بودن و مفهوم تجارت الکترونیکی و استفاده از منابع به صورت بهینه را توجیه کند .
منطبق کردن تصمیم های بازاریابی با اینترنت : به منظور هماهنگ کردن و منطبق کردن فعالیت های بازاریابی با سیستم یکپارچه باید فاکتورهای زیر را در نظر گرفت . قیمت در سطح بین الملل – نام گذاری تجاری جهانی – قلمرو ،منطقه – توزیع بین الملل – ساختار سازمانی – افزایش رقابت – ابزارهای پرداخت
نتیجه گیری : برای دستیابی به مشتریان به نحو بهتر و موثرتر از رقبا می بایست ابزارها و تاکتیک های مناسب داشت . برای توفیق در هر بازار متناسب با نوع صنعت و توان و قابلیت های بنگاه اقتصادی می بایست آمیزه بازاریابی یا تکنیک های خاص آن را طراحی و اجرا آرد . اما شرکت ها باید فرصت ها را به درستی شناسایی کرده و با توجه به نقاط ضعف و قدرت خود و با شناسایی راهکار مناسب و استراتژی هدفدار وارد بازار شوند .
برگرفته از مقاله بازاریابی بین المللی و راهکارهای ورود به بازار بین المللی فاطمه ترابی و شیرین خسرو زاده
هانیه شاهدی